Home / Nu te zien in

Nu te zien

Het is in veel opzichten moeilijk wennen aan alle coronamaatregelen. Ook de musea hebben er zwaar onder te leiden. De gedwongen sluiting is een keer verlengd en nu zien we uit naar de vermoedelijke opening op 9 juni 2021. Houd de ontwikkeling bij via www.museumgouda.nl

Nieuw is de tentoonstelling 'Altaarstukken onder de aandacht'. Het gaat om de altaarstukken uit de St.Jan die de beeldenstorm overleefden en iets latere die ingaan op huis- en schuilkerken. Met twee nieuw geplaatste informatiezuilen worden goede toelichtingen gegeven. Bijzondere is de bruikleen van vijf achttiende-eeuwse portretten van de Goudse familie Swanenburg. De Swanenburgs hadden een buitenplaats in Gouda (Actiehoven), vlakbij het huidige Croda.

Na de heropening is te zien 'Met andere ogen'. De achterliggende gedachte is dat je ogen met veel beelden bestookt wordt, maar dat je lang niet alles in je opneemt. Oók in een museum, vaak omdat je maar kort kijkt. Als je aandachtiger bent is er meer te ontdekken. In de tentoonstelling ontdek je hoe je blik wordt beïnvloed als je kijkt vanuit een andere opvatting. 'De vraag is niet waar je naar kijkt, maar wat je ziet.' (Henry D. Thoreau) Ook nieuw is 'De dieren van Leen Muller'. Het gaat om plastieken en sieraardewerk van Plateelbakkerij Zuid-Holland (PZH). De dierenwereld op vazen of boekensteunen. Leen Muller werkte 38 jaar voor PZH, veel van het werk is door zijn kleizoon Frits Muller aan het museum geschonken. Te zien t.e.m. 29 augustus 2021.

De tentoonstelling 'Koele wateren' is digitaal geopend (kijk op www.museumgouda.nl voor een leuk filmpje van de opening), maar nog niet te zien. Gelukkig is de tentoonstelling wel verlengd en te zien t/m 24 oktober. Het is een collectie uit het Rijksmuseum die inspeelt op water als vriend of vijand van ons land, aangevuld met enkele werken uit het eigen bezit. Water is een element dat vaak voorkomt in schilderijen: scheepsvaart, visserij, oorlogen, maar ook rivieren en overstromingen. Het zijn werken van o.a. Ruysdael, Maris, Israëls, Toorop en Mesdag uit 16e, 18e en 19e eeuw. Deze tentoonstelling reist langs een aantal musea in het land. Wie veel indruk maakte is Wijnand Nuijen met vissersvrouwen die op het strand de vis sorteren. Het is zeer gedetailleerd, mooi uitgelicht en als romantisch schilder maakt hij een gezellig samenzijn van de ploeterende werkers. Gewaardeerd werd zijn werk, koning Willem II kocht zes van zijn doeken.

Wijnand Nijen

Duik in het Gouda van de zestiende eeuw

Door Marc de Beyer

10.000 bakstenen boete voor een aanrander

Het is een koude nacht in februari. Uit het huis van Anna Mantgens klinkt alleen wat zacht gesnurk… Tot Joost Pieterszoon door haar zolderraam naar binnen kruipt. Joost is dronken en mishandelt Anna. Hij bedreigt haar met de dood en loopt daarna woedend het pand uit: recht in de armen van twee wetshandhavers. De komende twee maanden zit Joost op water en brood in de stadspoort. Na zijn gevangenisstraf wordt hij op 17 februari 1563 veroordeeld tot een jaar een kroegverbod en een boete van 10.000 bakstenen voor de herbouw van de Sint-Janskerk. Bovendien moet hij met een kaars in de hand Anna om vergiffenis vragen. Zo leert hij zijn lesje en met de bakstenen wordt de stad er ook nog beter van.

Joost Pieterszoon voor Anna Mantgen

Live bij een historische gebeurtenis

We kennen dit verhaal uit een rechtbankverslag. Binnenkort is de bezoeker aan Museum Gouda er live bij als Joost Pieterszoon het huis van Anna binnendringt en gevangen wordt genomen. Of we volgen de rijke bierbrouwer Dirck van Reynegom die trots naar de enorme lading bier kijkt die die ochtend wordt ingescheept voor vertrek naar Vlaanderen. Gouda werd mede door de bierproductie en -export een welvarende en invloedrijke stad. De bezoeker kan deze en andere historische gebeurtenissen nu beleven in een interactieve applicatie die we begin april openen.

Een schat aan informatie

De maquette kwam in 2012 met steun van vele Gouwenaars (en ook de Museumvrienden) tot stand. Het idee kwam van Henkjan Sprokholt die de maquette inhoudelijk heeft uitgewerkt en tot op perceelniveau onderzoek heeft gedaan. Het resultaat was (al zeggen we het zelf) de mooiste maquette van Nederland. Toch liepen we de laatste jaren tegen een probleem aan: hoe kunnen we die schat aan informatie over de stad in deze periode op onze bezoekers overbrengen? Een tweede probleem: de maquette is een momentopname, het laat de stad in 1562 zien. Weliswaar een interessante tijd, tien jaar ná de brand in de Sint-Janskerk en tien jaar vóór de overgang naar het protestantisme (waardoor alle kloosters er nog op staan), maar hoe kunnen we de maquette in een bredere historische context plaatsen?

Dirck van Reynegom

Spelend leren

Om op beide vragen antwoord te krijgen hebben we de hulp ingeschakeld van IJsfontein, een bedrijf dat serious games en interactieve belevenissen voor musea maakt. Zij doen dat vanuit de overtuiging dat mensen van nature nieuwsgierig en gemotiveerd zijn om zichzelf te ontwikkelen, en dat spelend leren hierbij helpt. Precies dat hebben zij, samen met Henkjan Sprokholt en museummedewerkers, ook voor de maquette gedaan. Op een scherm bij de maquette dwaalt de bezoeker zelf door het Gouda van 1562. Hij manoeuvreert langs historische gebouwen. En vraagt hij zich af waarom de Sint-Janskerk deels een ruïne is, dan klinkt hij op het icoontje dat erboven verschijnt. Hij leest over de geschiedenis van de kerk, zie oude tekeningen en schilderijen en hedendaagse foto’s, vanbuiten én van vanbinnen. Niet minder dan vijftig gebouwen en plekken in de stad krijgen deze verdiepingslaag. Maar dat is nog niet alles: de bezoeker kan ook kiezen voor een van de vijf filmpjes, over hoe de stad in elkaar zit, over handel, veiligheid, religie en zorg, en die een hoofdrol bieden aan historische figuren als Anna Mantgens en Dirck van Reynegom.

Een schat aan informatie

Met het uitlichten van vijftig plekken in de stad en met de vijf themafilmpjes, bieden we de bezoeker een schat aan informatie. We hebben bewust gezocht naar een nieuwe manier om deze informatie over te brengen. Het is veel teveel zijn voor een klassiek tekstboekje. Doordat we het op deze manier presenteren leert de bezoeker op een veel interactievere manier over de geschiedenis van onze prachtige stad.

De maquette

Gouda van 1000 tot 20nu

Maar… de maquette en de interactieve applicatie laten Gouda in 1562 zien, een momentopname. Het leert de bezoeker niets over het ontstaan van Gouda in de elfde eeuw, de gouden vijftiende eeuw of het langdurige verval in de achttiende en negentiende eeuw. Daarom komt er op twee wanden van de maquettezaal een levensgrote tijdlijn. Aan de hand van fraai geïllustreerde infographics leert de bezoeker meer over de dominerende handel door de eeuwen heen (bier, turf, kaas, chemie, etc.), over de groei van de stad, over kenmerkende gebouwen (motte en hofstede, stadhuis, Julianasluizen, Nour moskee, etc.) en over belangrijke gebeurtenissen, zoals de overgang van het katholicisme naar het protestantisme of de wereldwijde export van kleipijpen. Op deze manier leert de bezoeker meer van de geschiedenis van Gouda en kan hij bovendien de collectie van het museum beter in context plaatsen.

Tijdlijn

Optimale beleving

Als kers op de taart hebben we geluidsisolatie in de zaal aangebracht, is er een nieuw uitgekiend lichtplan op de maquette ontworpen en bieden we de informatie in maar liefst vijf talen aan. Hiermee is een totaalbeleving ontstaan waarbij de bezoeker uit binnen en buitenland optimaal de rijke geschiedenis van onze stad in kan duiken. Gouda begint in het museum!

De maquette-applicatie en de tijdlijn kwamen mede tot stand met steun van het Gouds Catharina Gilde, Prins Bernhard Cultuurfonds Zuid-Holland, J.E. Jurriaanse Stichting en Dr. Hendrik Muller's Vaderlandsch Fonds.